İçimdeki Müzik Bize Ne Anlatıyor?
Bazen sabah işe giderken kulaklığımı takıyorum, Ankara’nın gri havası henüz dağılmamış oluyor. Metroda herkes sessiz, yüzler ciddi. Ama kulaklığımdan bir melodi girince, o kalabalığın içinden başka bir yere geçiyorum sanki. O anlarda hep aynı soruya dönüyorum: İçimdeki Müzik bize ne anlatıyor? Bu sadece bir şarkı mı, yoksa sayılarla, verilerle, hayatın kendisiyle ilgili bir şeyler mi söylüyor?
Çocuklukta Başlayan O Ses
Benim için müzikle ilişki çocuklukta başladı. Evde sürekli açık olan bir radyo vardı. Annem mutfakta yemek yaparken Türk sanat müziği dinlerdi, babam akşam haberlerinden sonra hafif hafif arabesk açardı. O zamanlar bunun bir anlamı yoktu benim için. Ama yıllar sonra fark ettim: O şarkılar evdeki ruh halini belirliyordu. Ne zaman neşeli bir melodi çalsa, sofrada sohbet uzardı. Bu kişisel bir gözlem gibi duruyor ama aslında veriler de bunu destekliyor.
Dünya Sağlık Örgütü’nün farklı ülkelerde yaptığı araştırmalarda, müziğin ruh hali üzerindeki etkisinin ölçülebilir olduğu görülüyor. Özellikle çocuklukta maruz kalınan müzik türlerinin, yetişkinlikte stresle başa çıkma yöntemlerini etkilediği yönünde bulgular var. Ben ekonomi okurken hep şunu düşünürdüm: İnsan davranışlarını anlamak için sadece grafiklere bakmak yetmiyor, o grafiğin arkasındaki duyguyu da bilmek gerekiyor.
Ofiste Fon Müziği ve Verimlilik
Şimdi 25 yaşındayım, Ankara’da bir ofiste çalışıyorum. Günüm Excel tabloları, veri setleri ve raporlarla geçiyor. İlginçtir, ofiste kimse yüksek sesle müzik dinlemez ama kulaklık takan çoktur. Bir gün meraktan sordum: “Ne dinliyorsun?” Cevaplar şaşırtıcıydı. Kimisi klasik müzik, kimisi lo-fi, kimisi sadece yağmur sesi.
OECD’nin çalışma verimliliği üzerine yayımladığı bazı raporlarda, arka planda düşük tempolu müzik dinleyen çalışanların hata oranlarının daha düşük olduğu belirtiliyor. Bu noktada İçimdeki Müzik bize ne anlatıyor? sorusu daha somut bir hâl alıyor. Müzik sadece duygu değil, aynı zamanda bir üretim aracı. Ben de yoğun analiz yapacağım zaman sözsüz müzik açıyorum. Sanki beynimdeki karmaşık veriler daha düzenli akıyor.
Müzik ve Sayılar Arasındaki Görünmez Bağ
Ekonomi okumuş biri olarak her şeye biraz rakamlarla bakma alışkanlığım var. Spotify’ın yıllık raporlarını incelerken dikkatimi çeken bir şey olmuştu: Ekonomik belirsizlik dönemlerinde, insanlar daha nostaljik şarkılara yöneliyor. 2008 krizi sonrası ve pandemi döneminde bu çok net görülüyor. Yani müzik tercihleri, ekonomik göstergelerle paralel hareket edebiliyor.
Bu bana şunu düşündürüyor: İçimdeki Müzik bize ne anlatıyor? Belki de içinde bulunduğumuz dönemin ruh hâlini fısıldıyor. Enflasyon konuştuğumuz günlerde daha melankolik şarkılara, umutlu olduğumuz dönemlerde daha hareketli ritimlere yöneliyoruz. Bu bireysel bir tercih gibi görünse de, toplu veriler bunu destekliyor.
Gerçek Hayattan Küçük Hikâyeler
Geçen ay iş çıkışı Kızılay’da bir kafede oturuyordum. Yan masada iki genç konuşuyordu. Biri iş bulamamaktan şikâyet ediyor, diğeri ise “En azından müzik var” diyordu. O sırada kafede çalan şarkı eski bir rock parçasıydı. Tesadüf mü bilmiyorum ama o konuşmaya fon gibi eşlik ediyordu.
Türkiye İstatistik Kurumu’nun kültürel tüketim alışkanlıkları üzerine yaptığı çalışmalarda, gençlerin büyük bir kısmı müziği “kaçış” olarak tanımlıyor. Bu kelime bana hep güçlü gelmiştir. Kaçmak değil belki ama nefes almak. Günlük hayatın baskısından kısa bir mola. İçimdeki Müzik bize ne anlatıyor? sorusunun cevaplarından biri de bu olabilir: Dayanma gücü.
Geleceğe Dair Sessiz Bir Melodi
Gelecekte müzikle ilişkimiz nasıl olacak, bunu kestirmek zor. Yapılan projeksiyonlara göre dijital müzik tüketimi artmaya devam edecek ama ilginç bir şekilde canlı müzik etkinliklerine olan talep de yükseliyor. Yani insanlar hem veriye hem duyguya aynı anda ihtiyaç duyuyor.
Kendi adıma düşündüğümde, ileride ne iş yaparsam yapayım müzik hayatımın bir yerinde olacak. Belki yine bir sabah metroda, yine aynı soruyu soracağım kendime: İçimdeki Müzik bize ne anlatıyor? Cevap her seferinde biraz farklı olacak ama sanırım özü aynı kalacak. Müzik, sayılarla anlatamadığımız şeyleri fısıldayan en insani veri seti.